Ilm - voqe’likni qanday bo’lsa, shundayligicha idrok etish (dalil va jazm bilan)
Olmani ko’rib, bu olma deya olish va bunda jazm qilish (jazm esa dalil bo’sa keladi)
Har qanday ilm - mavjudni idrok etishdan iborat.
Jismni harakatini idrok etish - Fizika
Moddalarni xususiyatini idrok etish - Kimyo
Ilm, mutaallaqi (u nimani ma’lum qilayotgani) jihatidan taqsim qilinadi:
- Inson his a’zolari bilan idrok eta oladigan har qanday ilm - Dunyoviy deyiladi
- Oxiratga oid, ya’ni bu dunyoga tegishli bo’lmagan ilm - Uxroviy ilm deyiladi (masalan: Do’zax olovdan iborat digan ilm)
Muso a.s va Hizr a.s qissasi (Kahf surasi)
• Ilm olish mashaqqatli, sabr talab qiladi
Alloh farishtalarga Odam a.s ning afzalligini ilmi bilan, va ilmni o’zi hosil qilish quvvati bilan bildirdi.
Ma’lum qilayotgan narsasini martabasicha ilm ham martabaga ega bo’ladi, o’sha ilm egasi ham shu darajada martabali bo’ladi
Insonni davolaydigan doktorni martabasi mol doktornikidan balandroq bo’ladi martaba
Ilmni yoshlikda yig’gan yaxshi.
Imom Buxoriy - ilmga tashnalik va ko’p o’qishchalik xotiraga foydali narsani bilmayman.
Bomdoddan keyin uxlayotgan tolibi ilmni ko’rsang, janozasini o’qib qo’yaver. Ilmli bo’lolmaydi, baribir tong bomdod
Bog’lanishlar - to’siqlardur. Qancha boshqa narsalarga, boshqa ishlarga bog’lansez, shuncha ilmdan to’silasiz obstacle